BAŞKA BİR İŞLETMEYİ SATIN ALIRKEN NELERE DİKKAT ETMELİYİZ?

22 Temmuz 2020, Çarşamba Makaleler
Image
access_time Okunma Süresi : 

Ülkemizin belkemiği olan tüm KOBİ’lerin, yaşamakta olduğumuz kriz sürecini en az hasarla geçirmeleri ve kriz sonrası başarılı bir biçimde faaliyetlerine devam etmeleri, şüphesiz hepimizin ortak dileği. Buna karşın gerek kriz öncesi yapılan birtakım hatalar, gerekse rekabet koşullarından kaynaklanan çeşitli nedenlerle nakit sıkıntısı yaşayan bazı KOBİ’lerimiz, işletmelerini devretmek veya kapatmak zorunda kalıyor. Bu işletmelerin bir kısmını da diğer KOBİ’ler satın alıyor.. Bu yazımızda, işletme satın alan KOBİ’lerin dikkat etmeleri gereken noktalara değineceğiz. İki bölüm olarak hazırladığımız bu yazının birinci ve ikinci bölümlerinde değineceğimiz konular aşağıdaki tabloda belirtilmektedir. Satın almayı düşündüğümüz işletmeyi bu başlıklar altında inceleyebilirsiniz.

BİRİNCİ BÖLÜM İKİNCİ BÖLÜM
Stoklar Finansal tablolar
Bina, ekipman, ofis mobilyası İşletme satış fiyatının belirlenmesi
Sözleşmeler ve diğer hukuki belgeler Gayri nakdi varlıklar
Satış kayıtları Yatırımın geri dönüşü
Borçlar ve alacaklar Nakit ödemenin alternatifleri
Ürün iadeleri Pazarlık süreci
Müşteri ve pazarlar Dikkat edilmesi gereken diğer konular
Pazarlama stratejileri
Özel müşteriler
Ücretler
Çalışanlar ve organizasyon yapısı
İş sağlığı ve güvenliği
Sigorta


Stoklar: Stokların durumu yakından incelenmelidir. İşletmeyi satın alırken stokları da devralmak zorunda değilsiniz. Stokların durumuna göre (Stoklar satılabilir veya kullanılabilir nitelikte mi?) satıcı firma ile pazarlık yapabilirsiniz.

Bina, ekipman, ofis mobilyası: Satıcı firmadan bina, ekipman ve ofis mobilyalarının bir listesini alarak ne durumda olduklarını, bu varlıkların satın alma tarihindeki ve size satıldığı tarihteki piyasa değerlerini inceleyiniz. Ekipman finansal kiralama yoluyla mı satın alınmış? Satın aldığınız bu işletmeyi şimdi kendi operasyonlarınız için kullanacağınıza göre bina ve ekipman bu amaç için uygun mu? Ekipmanda bakım ve modifikasyonlar yapmak gerekiyor mu?

Sözleşmeler ve diğer hukuki belgeler: Satılan işletmeyi bağlayıcı nitelikteki tüm sözleşme ve hukuki belgeler incelenmelidir. Örneğin,

  • Ekipman kiralama (Leasing) sözleşmeleri,
  • Satın alma sözleşmeleri,
  • Dağıtım kanalları ile yapılan sözleşmeler,
  • Satış sözleşmeleri,
  • İşçi sözleşmeleri,
  • Şirket kuruluş sözleşmesi,
  • Marka ve patentler,
  • Bina sözleşmesi (Bina kiralıksa, sözleşme süresi ve bir başka kiracıya devredilip devredilemeyeceği),
  • Diğer hukuki belgeler.

Marka ve patent belgelerinin incelenmesi sürecinde, bir patent vekilinden danışmanlık almak faydalı olabilir.

Satış kayıtları: Burada amaç, satış eğilimlerini görmektir. Satış rakamlarını finansal tablolardan görmek mümkün olmakla birlikte, geçmiş 1-2 yıla ait daha ayrıntılı bir inceleme yapmak faydalı olacaktır. Örneğin; ürünleri gruplandırmak, hangi gruplarda nakit veya kredi satışı yapıldığını görmek ya da en çok satış yapılan müşteri gruplarını görmek gibi.

Borçlar ve alacaklar: Bu konuda ise bir mali müşavir desteği almak faydalı olacaktır. Ekipman vb. varlıkların teminat olarak kullanılıp kullanılmadığına, üzerinde haciz olup olmadığına bakılmalıdır. “Kayıt altına alınmamış borçlar (Örneğin, sosyal yardımlar) var mı?’’, “30, 60, 90 gün içinde ve daha sonra ödenmesi gereken borçlar neler?’’, “Ödeme süresi geçen borçlar var mı?’’ gibi sorulara cevap aranmalıdır.
Diğer taraftan 30, 60, 90 gün ve daha uzun vadeli alacaklar incelenmelidir. Eğer borçluların kredibilitesi yüksekse ve alacakların çoğunun ödeme günü geçmişse, sıkı bir tahsilat politikası uygulamak gerekebilir.

Ürün iadeleri: Böyle bir durumda nedenlerini araştırmak ve ortadan kaldırmak gerekir.

Müşteri ve pazarlar: Müşteri profilini incelemek önemlidir. “Hangi müşteriler ürünü ilk kez satın alan müşteriler?’’, “Son 6 aylık dönemde kaybedilen müşteriler kimler?’’, “Müşterilerin en fazla alışveriş yaptığı dönemler hangileri?’’, “Bu müşteriler size yöneldiğinde tüm talepleri karşılayabilecek misiniz?’’ gibi sorulara cevap aranmalıdır.

Pazarlama stratejileri: Müşterilere erişim kanallarının neler olduğu, gerçekleştirilen reklam, tanıtım ve halkla ilişkiler çalışmaları hakkında bilgi edinmek gerekir. “İşletme nasıl bir imaj oluşturmuştur?’’, “Siz bu işletmenin bir müşterisi olsanız sizde nasıl bir nasıl bir imaj oluşurdu?’’ sorularına cevap aranmalıdır. Bunun yanı sıra, hangi müşteri ve pazar segmentlerinde kârlılığın arttığını, durağan olduğunu veya azaldığını incelemek, gelecekteki muhtemel kârlılığınız açısından size bir fikir verebilir. İşletmenin müşteriler ve tedarikçiler nezdindeki imajı çok önemlidir. İmaj, çok önemli bir soyut varlıktır. Bu nedenle müşteriler, tedarikçiler ve işletmenin çalıştığı banka ile görüşmelisiniz. Hatta gerekirse komşu işletme sahiplerinin görüşlerine başvurabilirsiniz. Böylece satın almayı düşündüğünüz işletmeye ilişkin önemli bilgiler edinebilirsiniz.

Özel müşteriler: İncelemeniz gereken bir başka konu, işletme sahibiyle özel bir ilişkisi olan müşterilerin bulunup bulunmadığıdır. Bu ilişkinin süresi ve niteliğini (Örneğin satışların ne kadarı bu müşteriye yapılıyor?) anlamalısınız. “Bu müşteri, işletme sahibinin değişmesinden sonra da müşteri olarak kalacak mı?“ sorusunun yanıtı, ilerleyen süreçte yapacağınız yatırımları da şekillendirmenize yardımcı olabilir.

Ücretler: Tüm bordroyu inceleyerek, ücret alan ve işletmede fiilen çalışmayan kişiler (Örneğin işletme sahibinin yakınları) olup olmadığını araştırmalısınız.

Çalışanlar ve organizasyon yapısı: Mevcut çalışanlar, özellikle de kilit personel işletmenin değerli bir varlığıdır. Organizasyon şemasında mevcut hiyerarşik düzeni ve yönetim alışkanlıklarını öğrenmeniz, çalışanların çalışma süresi ve ücretlerini bilmeniz gerekir. Toplu iş sözleşmelerini veya bireysel sözleşmeleri, sosyal yardım planlarını, çalışanlara kârdan pay verilip verilmediğini, çalışanların hangi tür sigortalarla korunduklarını, izin ve rapor alma ile ilgili düzenlemeleri ve çalışanlar tarafından işletmeye karşı açılmış bir dava olup olmadığını incelemeniz önemlidir.

İş sağlığı ve güvenliği: İşletmede, tüm sağlık ve güvenlik tedbirlerinin alınıp alınmadığını ve bu konudaki teftiş raporlarını incelemelisiniz. Bu konuda uzman görüşüne başvurabilirsiniz.

Sigorta: İşletmenin sigortalarını hangi firmada ve hangi kapsamda yaptırmış olduğunu, primlerin miktarını inceleyiniz. Sigorta kapsamı yeterli değilse, önemli bir kaybın meydana gelmesi durumunda çok büyük zarara uğrayabilirsiniz. Ürünün mesuliyet sigortası olup olmadığına (İmalat firması ise) ve bunun nakit akışınızı ne kadar etkileyeceğine dair bilgi sahibi olunuz.

Yazımız ikinci bölümüyle devam edecek.

Yazar: Guru Akademi Araştırma Ekibi

Diğer makaleler