2021 YILI İÇİN BÜTÇE YAPMAK DAHA DA ÖNEMLİ HALE GELDİ!

31 Aralık 2020, Perşembe Makaleler
Image
access_time Okunma Süresi : 

Belirsizliklerle baş etmek konusunda bunca deneyime rağmen Türkiye ekonomisi için yeni yıla belirsiz bir giriş yapıyoruz. Pandeminin sebep olduğu ”ne olacağını bilememe” hali, işletmeler için pazarı ve satışları bilinmez hale getiriyor. Buradan başlayan zincirleme reaksiyon ile tedarik koşulları, üretim veya ticaret koşulları, gider yönetimi, finansman ihtiyacı gibi bütçenin temelinde yatan ana kalemler de muğlaklaşıyor. Bunun sonucu olarak, bütçe alışkanlığı olan işletmelerde bile 2021 yılı için bütçe yapmaya elimiz varmıyor.

İşletmelerimizde zaten bütçe yapma alışkanlığı zayıfken, bu yılın özel durumundan kaynaklı olarak haklı bir mazerete sahibiz. Geçmiş yıllarda belirsizlikler var olsa da ciroyu tahmin etmek, bu ciro ile bağlantılı gideri tahmin etmek göreceli olarak çok daha kolaydı. Bu yüzden, işletme için yazılı ve onaylı bir bütçe olmasa da işletme sahibinin ve yöneticilerinin kafasında tahmini bir bütçe oluşabiliyordu. 2021 yılı için işletmeler olarak bu lüksten yoksunuz. Bütçe hazırlık çalışmalarının esaslarından olan “kötümser”, “iyimser” ve “beklenen” bütçe analizlerine her yıldan daha çok ihtiyaç içerisindeyiz. Bu nedenle hiç bütçe yapma alışkanlığı olmayan bir işletme olsak bile bu yıl bütçe yapma yılıdır.

Bir önceki yazımızda aşı ile birlikte pandemi krizinden çıkış senaryolarını analiz etmiş ve aşağıdaki 3 senaryo üzerinde durmuştuk.

  • İyimser senaryo: Aşı çalışmaları başarılı sonuçlar verir ve hızlı aşılama ile yaz başında pandemi koşulları kontrol altına alınır.
  • İkinci senaryo: Aşı çalışmaları başarılı sonuçlar verir ancak gerek uygulama hızı gerekse aşının etkililik süresi nedeniyle pandemiyi kontrol altına alma süresi 2021 yılı sonuna kadar uzar.
  • Üçüncü senaryo: Aşı ile beklenen başarılı sonuç alınmaz ve pandeminin kontrol altına alınması için 2 yıl daha beklemek durumunda kalırız.

Bu üç senaryo çerçevesinde üç farklı tahmini bütçe çalışması yapmalıyız. ”Tahmin yapmanın çok zor olduğu bir yılda 3 farklı tahmini bütçe istemek ne kadar gerçekçi olur?” sorusu, çok yerinde bir sorudur. Bu soru ne kadar haklıysa, “İşletme olarak 2021 yılını başarı ile atlatmak için ne gerekiyorsa yapılmalıdır.” ifadesi de o kadar gerçekçidir. Bu konuda işletme sahibi ve yöneticisi olarak sizlerin deneyimi teorik olarak sahip olunacak en büyük varlıktır. Bu varlık, bugünlerde parasal zenginlikten daha önemlidir ve kullanmak konusunda gayret içinde olalım.

2021 yılı için hazırlanacak bütçenin farklı özellikleri olmalıdır. Bunlardan bir tanesi; her bir tahmini bütçe alternatifi çerçevesinde, “Hangi felsefe ile bütçe tahminini oluşturalım?” sorusunun cevabını ortaya koymaktır. Kötümser senaryoda tahmini bütçe, etkin gider yönetimi hedefi ile belirlenen gider tahmini ve buna bağlı nakit akışında boşluğa düşmeyecek bir temel felsefe ile hazırlanmalıdır. İyimser senaryoda ise; ertelenen veya yeni dönemde ihtiyaç duyulan yatırmalarla işletmeyi nakit boşluğuna düşürmeyecek bir tahmini bütçe hazırlamak temel felsefeyi oluşturmalıdır. Beklenen senaryoda oluşturulacak denge ise sahip olduğunuz engin deneyim ile her işletmeye özgü olacaktır.

Yeni yılın bütçesinde aranacak bir diğer özellik ise işletme ölçeği, sektörü veya diğer faktörlerden bağımsız olarak bu yıl her bütçenin verimlilik artırıcı bir bakış açısı ile hazırlanması gereğidir. İşletme içi kaynakların ve işletme dışı fırsatların değerlendirilmesinde verimlilik bütçenin temelindeki hedefler arasında yer almalıdır. Sahip olunan âtıl kaynakların ya daha etkin kullanılması ya da elden çıkarılması üzerine çalışılmalıdır. Bu nedenle, işletmeye ait kaynak niteliğindeki varlıkların tamamı listelenmeli ve ihtiyaç analizine tabi tutulmalıdır. Mutlaka gereksinim duyulan kaynakların dışında kalanların elden çıkarılması bütçe hedeflerine dâhil edilmelidir.

İşletme giderleri zaten pandemi sürecinde çok irdelendi, ancak bu yılın bütçe çalışmaları sırasında verimlilik artışı adına bir kez daha gözden geçirilmelidir. Bu dönem müşteriden vazgeçme lüksü olmamasına rağmen yaptığı ticaret ile dip toplamda zarar ettiren müşterileri taşımak işletmeleri daha da zora sokabilir. Bu gruba giren müşterileri tespit etmek ilk aşamada önemlidir. Daha sonrasında ise bu müşterilerle yeni yılda devam koşullarının belirlenmesi ve bütçe hedeflerinde bu koşulları zorlamak yer almalıdır.

Personel verimliliğini sağlamak her dönem için gerekli bir yönetim refleksidir. Ancak, yeni normalde personel verimliliğinin anlamı değişiyor. Gereksiz personelden kurtulmak veya personeli daha verimli çalıştırmak beklenen katkıları vermeye yetmeyecektir. Pandemi, teknoloji kullanımını hem işletme içinde hem de müşterilerle ilişki amaçlı olarak işletme dışında etkin kullanmayı gündeme taşımıştır. Bu çerçevede başta bilişim teknolojileri ve dijital teknolojiler olmak üzere işletmeyi teknoloji kullanımı ile daha verimli hale getirecek personel dönüşümü 2021 yılı bütçe hedefleri arasında yerini almalıdır.

2021 yılı bütçe tahmini çalışmalarında, pandemi ile birlikte işletmede oluşan borçluluk artışı için de bir hedef olmalıdır. Bu yılın bütçesi çalışılırken kötümser senaryo dışındaki iki senaryo çalışmasında borçluluk azaltılması hedefi konulmalıdır. Bunun niyetten hedefe dönüşümü için ise üzerinde yoğun zaman harcanmış planlara dönüştürülmesi gerekmektedir.

Personel dönüşümünün yanı sıra teknoloji yönetimi, ihracat gibi işletme fonksiyonlarındaki gelişmeler için devlet desteklerinin etkin kullanımı da unutulmamalıdır. 2021 bütçesi hazırlanırken her senaryoda devlet desteği hedefi konulmalıdır. Bunun için ise işletmenin devlet desteklerini bilir noktaya getirilmesi önemlidir. Klasik anlayış ile devlet destekleri, dışarıdan bir danışmanın bize önereceği ve bizim çabamız olmadan elde edilecek bir yan fayda olarak görülmemelidir. İşletme yöneticilerinden en az bir kişiye devlet destekleri konusunda sorumluluk verilmeli ve 2021 yılı bütçe senaryolarındaki devlet desteği hedeflerinin gerçekleştirilmesi için çalışmalıdır.

İçinde bulunduğumuz yıldan daha iyi olması için umutlarla dolu girdiğimiz 2021 yılının bütçelerinde şaşma olacaksa olumlu yönde olması dileklerimizle sağlıcakla kalın.

Yazar: Guru Akademi Araştırma Ekibi

Diğer makaleler

Image
2 Ağustos 2019, Cuma
İşletmeniz daha enerji verimli olmaktan nasıl kazanabilir?
Devamını Oku »
Image
5 Mayıs 2020, Salı
TÜRKİYE’DE RESESYON VE RESESYONDAN ÇIKIŞ YOLLARI
Devamını Oku »
Image
27 Kasım 2019, Çarşamba
Blogger İpucu: Her Zaman Kaliteli İçeriğe Odaklanın
Devamını Oku »